Σημαντική επιτυχία για την ελληνική και ευρωπαϊκή ερευνητική κοινότητα αποτελεί η ένταξη της πρότασης NANO Foundries and Fine Analysis – 2050 (NFFA2050) στον Οδικό Χάρτη ESFRI 2026, όπως ανακοινώθηκε από τον Πρόεδρο του ESFRI στις 25 Ιουνίου 2026.
Το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ), μέσω του Ινστιτούτου Ηλεκτρονικής Δομής και Λέιζερ (ΙΗΔΛ), συμμετείχε ως ένας από τους τρεις βασικούς αιτούντες και ένα από τα οκτώ ιδρύματα που υπέγραψαν το σχετικό Μνημόνιο Συνεργασίας, επιβεβαιώνοντας τον πρωταγωνιστικό του ρόλο στη διαμόρφωση της νέας ευρωπαϊκής ερευνητικής υποδομής.
Το NFFA2050 αποτελεί τη φυσική εξέλιξη της επιτυχημένης 11ετούς λειτουργίας του NFFA-Europe [1], μέσω του οποίου περισσότεροι από 3.000 ερευνητές απέκτησαν πρόσβαση σε περισσότερες από 180 ερευνητικές μεθόδους και 600 εξειδικευμένα επιστημονικά όργανα. Η νέα υποδομή θα προσφέρει ένα ολοκληρωμένο ευρωπαϊκό περιβάλλον για την έρευνα στην κβαντική ύλη, στα προηγμένα ενεργειακά υλικά και στα βιοϋλικά, συνδυάζοντας δυνατότητες από μεγάλες ερευνητικές εγκαταστάσεις με προηγμένα ακαδημαϊκά όργανα για πολυτεχνικές πειραματικές προσεγγίσεις και θεωρητική έρευνα.
Βασικός στόχος του NFFA2050 είναι η δημιουργία ενός νέου, ψηφιακά ενισχυμένου ερευνητικού οικοσυστήματος, όπου οι χρήστες θα έχουν πρόσβαση σε ολοκληρωμένες και βελτιστοποιημένες ροές εργασίας, προσαρμοσμένες στις ανάγκες της έρευνάς τους. Για τον σκοπό αυτό, η υποδομή θα ενσωματώνει υπηρεσίες βελτιστοποίησης πρόσβασης βασισμένες στην Τεχνητή Νοημοσύνη, Ψηφιακά Δίδυμα (Digital Twins), δεδομένα σχεδιασμένα σύμφωνα με τις αρχές FAIR (FAIR-by-design) και προηγμένες δυνατότητες ανάλυσης σε πραγματικό χρόνο.
Παράλληλα, η υποδομή θα υποστηρίζει τόσο τη βασική έρευνα όσο και έργα καινοτομίας, δημιουργώντας ένα προηγμένο ερευνητικό περιβάλλον για την ανάπτυξη και αξιολόγηση τεχνολογιών βαθιάς τεχνολογίας (deep-tech), τη συνδημιουργία πρωτοτύπων με βιομηχανικό προσανατολισμό και τη διασύνδεση με τις Τεχνολογικές Υποδομές σε ενδιάμεσα επίπεδα τεχνολογικής ωριμότητας (TRLs).
Η ένταξη του NFFA2050 στον Οδικό Χάρτη ESFRI αποτελεί καθοριστικό βήμα για την υλοποίηση της υποδομής, καθώς θέτει τις βάσεις για την οργάνωση και τη λειτουργία της σε ευρωπαϊκό επίπεδο, την εξασφάλιση των απαιτούμενων πόρων και την ανάπτυξη συνεργειών με το ευρωπαϊκό οικοσύστημα ερευνητικών υποδομών στον τομέα των Φυσικών Επιστημών και Μηχανικής, καθώς και σε συναφείς επιστημονικούς και τεχνολογικούς τομείς.
Η επιτυχία αυτή ακολουθεί την έγκριση μιας ακόμη ερευνητικής υποδομής ESFRI υπό τον συντονισμό του ΙΗΔΛ, της E-RIHS [2], η οποία λειτουργεί πλέον υπό τη μορφή ERIC, ενισχύοντας περαιτέρω τον ρόλο του ΙΤΕ ως ενός από τους σημαντικότερους ελληνικούς και ευρωπαϊκούς φορείς στον σχεδιασμό, την ανάπτυξη και τη λειτουργία ερευνητικών υποδομών διεθνούς εμβέλειας.